Z lasu wzięte...marzec 2022

                Bioróżnorodność. Pewnie większość zetknęła się z tym pojęciem. Czy jednak wiemy czym jest i dlaczego tak wiele od niej zależy? Ta podstawowa cecha przyrody określa rozmaitość występujących ekosystemów, gatunków żywych organizmów a także ich genów. Im bardziej środowisko przyrodnicze jest zróżnicowane, tym lepiej funkcjonuje i jest odporniejsze na zachodzące w nim zmiany.

Dokumentowanie bioróżnorodności jest trudne. Ocenia się, według różnych źródeł, że na Ziemi występuje od 10 do 100 milionów gatunków zwierząt i roślin, z czego poznaliśmy i opisaliśmy zaledwie ok. 1,5 miliona. Ciężko więc uwierzyć w to, że aż 90 % światowego zaopatrzenia w żywność opiera się tylko na 94 gatunkach roślin. Biorąc pod uwagę fakt, że liczba ludzi na świecie wynosi już ponad 7,7 miliarda, dostrzegamy problem jakim staje się wielkoobszarowe rolnictwo, które nieustannie zagarnia nowe tereny i przekształca je pod masową produkcję żywności, zabierając tym samym miejsce bytu gatunkom rodzimym, występującym lokalnie.

Oprócz ekspansji gruntów rolnych oraz intensyfikacji rolnictwa, na zmniejszanie liczebności dzikich roślin i grzybów jadalnych ogromny wpływ mają również zachodzące zmiany klimatu, rozwój infrastruktury czy też wylesianie. Na całym świecie powierzchnia lasów się zmniejsza, na szczęście w Polsce mamy do czynienia z odwrotnym zjawiskiem. Jeśli chodzi o powierzchnię lasów, Polska znajduje się w europejskiej czołówce. U nas lesistość wynosi prawie 30 %, a dzięki Krajowemu Programowi Zwiększania Lesistości  - lasów wciąż przybywa.

Lasy w Europie z przyczyn gospodarczych zostały przekształcone w monokultury (przede wszystkim sosnowe i świerkowe). W wyniku tego stały się bardziej podatne na rozprzestrzenianie się chorób grzybowych, gradacje szkodników owadzich a także na szkody powodowane przez wiatr czy pożary. W ostatnich dziesięcioleciach dołączyły się do tego emisje przemysłowe, na które drzewa gatunków iglastych są szczególnie wrażliwe. Obecnie leśnicy starają się prowadzić przebudowę takich drzewostanów. Stosując odpowiednie rębnie urozmaicają ich skład gatunkowy, dzięki czemu las staje się odporniejszy biologicznie.

Wyginięcie nawet jednego gatunku jest nieodwracalną stratą, ponieważ znika też kombinacja genów w nim zawarta. Każdy gatunek ma swoje miejsce i funkcję w ekosystemie, co zapewnia jego stabilność. Człowiek czerpie ze środowiska niezbędne mu i niezastąpione zasoby, takie jak tlen, żywność, wodę i lekarstwa. Natura oferuje nam również w wielkiej obfitości te wartości, które trudno byłoby wprost wycenić: przyjemność, spełnienie i ukojenie. Niestety, coraz więcej ludzi zamieszkuje miasta i traci więzi ze światem natury. Tak łatwo zapominamy jak bardzo jesteśmy uzależnieni od przyrody.

Justyna Bayat